27 Mayıs 2017 Cumartesi
Bize Ulaşın
Künye
Lüleburgaz
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Spor
Güncel Gündem
Resmi İlanlar
YAZARLAR
» son dakika haberler
Lüleburgaz 17°C
Çok Bulutlu
YAZAR DETAYI
Bahri BERBEROĞULLARI
TARİHİ MEKTEPLER
Yazı Tarihi: 25 Aralık 2015 Cuma 07:00

                                                     LÜEBURGAZ’IN TARİHİ MEKTEPLERİ

                                              Bahri BERBEROĞULLARI- Araştırmacı Yazar

   Lüleburgaz tarihi ile ilgili çok az bilgilere sahip olduğumuzdan şehrin Okullarının eğitim-öğretime açılış ve başlama tarihlerinden de haberdar değiliz.

   Oysa Lüleburgaz’ın 11 bin yıllık insanlık tarihi, 6500 yılı aşan Trak, Klasik Yunan, Roma-Bizans ile Osmanlı-Türk dönemi  tarihleri yanında bu dönemlerde çok gelişmiş eğitim-öğretiminin olduğu anlaşılıyor.

   Trak, Klasik Yunan ve Roma-Bizans dönemlerine girmeyeceğiz, o dönemleri merak edenlerin bizim son ekleme ve fotoğraflamaları yapmak için yakında çıkacağımız Yunanistan’ın Selanik kentindeki; “Küçük Asya Araştırmalar Enstitüsü”ne yapacağımız gezi sonrası  yayınlanacak olan kitabımızı beklemeleri gerekiyor.

   Osmanlı-Türk Dönemi Lüleburgaz’ı, eğitim ve öğretim bakımından çok zengin ve farklı özellik ve güzelliklere sahip bir yerleşim merkezi idi.

   Lüleburgaz şehir olarak üç önemli şahsiyet sayesinde bulunduğu coğrafyada çok parlak  dönemler yaşamış, emsallerinden öne çıkmıştır;

   Birincisi, Roma imparatoru Arcadius (Arkadyüs) olup, V. yüzyılda şehir onun tarafından dönemin mimar ve ustalarına Roma mimarisi tarzında planlı biçimde yeni baştan inşa edilmiş, bu nedenle şehrin adı;  Arcadiopolis ( İmparator Arkadyüs’ün şehri) olarak 1357'de Osmanlılar tarafından zaptına kadar devam etmiştir. Yayınlanacak kitabımızda o dönem Lüleburgaz’ı tüm ayrıntılarıyla okurlarımıza yazımsal ve görsel olarak anlatılıp, yaşatılacaktır.

   Lüleburgaz tarihinde ikinci görkemli dönemini, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Sadrazamlığa getirilip(1565), 1579 yılında şehit edilene dek 14 yıl Kanuni Sultan Süleyman, II.Selim ve III. Murat’a Sadrazamlık yapan Sokollu Mehmet Paşa’nın Lüleburgaz’da  1564'lerde başlayıp 1575'lerde tamamlanan  Sokollu Mehmet Paşa Külliyesi inşaatı olup, bu külliye tamamlandığında Lüleburgaz’ın askeri, siyasi , ekonomik ve Kültürel alanda şehir, Osmanlının  Yükselme  Döneminde bir Sokollu Mehmet Paşa ve Mimar Sinan  şehri olarak en zengin, en parlak ve en şaşalı dönemini yaşamıştır.

  Bu dönemde Sokollu Mehmet Paşa Külliyesi içersinde yer alan Sokollu Mehmet Paşa Medresesi, 300 yıl Lüleburgaz ve Osmanlı eğitimine çok değerli ilim ve bilim adamları yetiştirmiş, dönemin en önemli Osmanlı Ulema ve Müderrisleri bu medresede ders vermişlerdir.

   Osmanlı İmparatorluğu’nun Rumeli’deki topraklarında Külliye Medreselerinin Edirne, Lüleburgaz veTekirdağ’da bulunduğunu söylersek o dönem Lüleburgaz’ının  eğitim alanında hangi düzeyde olduğu ortaya çıkar.

   Duraklama Devri ve ardından gelen Gerileme Döneminde Osmanlı’da işler tersine gitmeye başlamış iç ve dış güçlerin baskısıyla Osmanlı  topraklarında Tanzimatla (1839) azınlıklar (Rum –Ermeni-Musevi)  kendi Cemaat Mekteplerini açmaya başlamışlar, bunun üzerine gelişen Türkçülük akımıyla Osmanlı-Türk Mektepleri de açılarak eğitim-öğretime başlamışlardır.

 

LÜLEBURGAZ MEKAATİB-İ  İPTİDA’İ MEKTEBİ’NİN AÇILIŞI (1839-1840 Ders Yılı)

 Rumeli’de ilk Mekaatib-i İptida’i Mektebleri, Edirne, Tekirdağ ve Lüleburgaz’da açılmıştır; yani Medrese olan şehirlerde.  Lüleburgaz Mekaatib-i İptida’i Mektebi 1839-1840 Ders yılında Lüleburgaz Sokollu Mehmet Paşa Medrese binasında açılarak eğitime başlıyordu. Mekaatib-i İptida’i Mektebi sözlük anlamı olarak; İptida’i Mektep- İlk Mektep-İlkokul olup üç yıllık eğitim veren sadece “erkek” çocukların eğitim-öğretim gördüğü Okullar olup, bu Okul Lüleburgaz Atatürk İlkokulu’nun ilk adı, ilk versiyonu, ilk yeri ve şeklidir.

1845'lerde Osmanlı topraklarında; İnas-ı İptida’i Mektebi” denilen  sadece “kız” öğrencilerin devam ettiği okullar açılmış bunlardan biri de: " Lüleburgaz İnas-ı İptida’i Mektebi “ (Lüleburgaz Kız İlk Okulu) olup, 1845-46 Ders yılında eğitim-öğretime başlamıştır.  Okul binası, o zamanlar adına Fetvane denilen günümüz Kızılay binasıdır. Bu okulumuz bugünkü; “Lüleburgaz Kocasinan İlkokulu”dur. Bu okulumuzda  da, 3 yıllık eğitim yapıldığını belirtmeliyiz.

Lüleburgaz’da İnas Mektebi “ yani “Kız Mektebi”nin açılması üzerine diğer mektebin adı :”Lüleburgaz  Zükur-u İptida’i Mektebi” yani: “Lüleburgaz Erkek İlkokulu” olduğu, bu okulumuzun bugünkü : “Lüleburgaz Atatürk İlkokulu" olduğunu da bir kere daha vurgulamakta yarar görüyoruz.

 1845'de Lüleburgaz’da eğitim ve öğretime başlayan diğer okulumuz da; “Lüleburgaz Rüştiyesi" bugünkü adıyla “Lüleburgaz Ortaokulu” olup, üç yıl eğitim-öğretim yapılan, açıldığı yıllarda bina olarak günümüz Yıldırım Mahallesi, Turgutbey  Caddesi, şimdiki Dernek Camii yerinde ve karşısında Rumlar’dan kalma binalardan birinde idi. Belediye Binası da orada idi. Sonra Eski Hükümet Konağı, Belediye Başkanı  Kemal Çerman zamanında yapılan eski Belediye binasında ve en son temeli 1939'da atılıp 1943-44'lerde şimdiki Lüleburgaz Lisesi kompleksi içinde bulunan kendi yerine geçti.

   Lüleburgaz’da 1845'de eğitimde bir yenilik de, “Maarif Meclisi” nin kurulup faaliyete geçmesi olup, günümüz: İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü” nün ilk adı, versiyonu ve işlevini yerine getiren kurumdu.

   İşte Lüleburgaz’ın en eski mektepleri. İlki, günümüz Lüleburgaz Atatürk İlkokulu olup  175 yıldır, diğeri günümüz Lüleburgaz Kocasinan İlkokulu olup 170 yıldır, bir diğeri de günümüz; Lüleburgaz Merkez Ortaokulu olup, 170 yıldır Lüleburgaz, Kırklareli ve Türk Milli eğitimine hizmet veren okullarımızdır.

  Bitmedi, başta  B.Karıştıran ve Ahmetbey  hemen ardından Evrensekiz Nahiye-Bucak- Kasabaları olmak üzere bu beldelerdeki  okullarımızın açılış ve eğitim-öğretime geçişleri Lüleburgaz merkez Kazası ile aynı yıllardadır.

   Lüleburgaz, eğitim alanında en görkemli dönemini; “Lüleburgazlı Maarif Nazırı Emrullah Efendi” zamanında yaşadı. Ne yazık ki bu dönem, Balkan Harbi ve Lüleburgaz-Karaağaç Muharebeleri ile Bulgar işgali altında geçen yıllardı. Kız Mektebi tatil edilmesine rağmen Erkek Mektebi  12-14 öğrenci ile de olsa eğitimine devam etti.

   Biliyorum, Emrullah Efendi  İlkokulu ( günümüzde Ortaokul)nu atladınız; dediğinizi duyar gibiyim. Atlamadım, Emrullah Efendi İlkokulu, 1941-1942 Ders yılında Yıldırım Mahallesi, Kuşdili Sokak’ta Sırrı Bey'e ait Rum Konağında eğitime açılmış, 1953-54 Ders yılında şimdiki Okulun yerindeki eski Binaya taşınmış 73 yıllık bir eğitim yuvamızdır. Okulun logosunda açılış tarihi olarak; 1946 yazar ki yanlıştır. 1946 yılı ilk mezunlarını verdiği tarihtir.

 

 LÜLEBURGAZ EĞİTİMİNİN TEMELİNİ  EMRULLAH EFENDİ ATMIŞTIR    

   Emrullah Efendi’nin Maarif Nazırlığı (Milli Eğitim Bakanı) döneminde Lüleburgaz’a biri 1910 yılında  yaptırdığı mektep; Erkek Mektebi (Atatürk İlkokulu), diğeri 1911 yılında yaptırdığı mektep te; Kız Mektebi (Bugünkü Kocasinan İlkokulu) yaptırmakla kalmamış, Edirne’den getirdiği M.Şevket Aykut Bey'i Lüleburgaz Maarif ve Okullarının başına getirerek, Avrupalıların Hasta Adam dedikleri Osmanlı Devletinin yeniden ayağa kalkıp yürüyüp, dirilmesi için öngördüğü  300 sayfalık “Maarif Reformu Tasarısını”  içinde bulunduğu Babıali (Hükümet)'ye sunmuş ama Devletin içinde bulunduğu çöküş, para, zaman ve de yetişmiş eleman gerektiren bu tasarı uygulanmayıp, sümen altında  kalmıştır.

  Emrullah Efendi’nin eğitim tasarısı Osmanlı Devleti sınırları içinde uygulanma olanağı bulamamıştı  ama Lüleburgaz Maarif ve Okullarının başına getirdiği idealist M.Şeref Aykut Bey bundan 105 yıl ön ce Lüleburgaz’da Okul Öncesi Eğitim denilen Anaokulu, Anasınıfı uygulamasını başlatmış, 17 yıl Lüleburgaz’da  aralıksız uygulanmıştır. Türkiye’de Lüleburgaz’dan 50-60 yıl sonra 1964'lerde Anasınıfı tek tük uygulamaya geçilmiş, günümüzde yaygınlaşştır. Yine Emrullah Efendi'nin Maarif Reformu tasarısında yer alan;  Türkiye’de 1997-1998 Ders yılında birçok tartışmalardan sonra uygulanmaya başlanan, günümüzde 4+4+4 denilen sistem olan Sekiz Yıllık İlköğretim uygulaması Lüleburgaz’da  1914-1915 Ders yılında: “Kebir-i İptida’i Mektep Uygulaması” (6 Yıllık İlköğretim Uygulaması) olarak   başlamış, Cumhuriyete kadar  aralıksız devam etmiş, 1923-1924 Ders yılından itibaren bütün yurtta uygulamaya geçilmiş, çok masraflı ve zor olduğu bahane edlip, velilerden gelen şikayet üzerine 1926-1927 ders yılı sonunda  vazgeçilmiştir.

   O dönemde  İlkokullar  3 yıl, Ortaokul da 3 olduğundan 6 Yıllık İlköğretim uygulaması yapılmıştır.

   Şimdi, başta Milli Eğitim Camiamız olmak üzere bundan haberi olan Lüleburgazlı var mı? Bu konu ayrıntı ve belgeleriyle Nisan ayında çıkacak; “LÜLEBURGAZ EĞİTİM TARİHİ “ isimli kitabımızda büt ün ayrıntıları, belge ve bilgileriyle yer alacaktır.

             LÜLEBURGAZ KÜLTÜR KENTİDİR O NEDENLE İSTEDİĞİ FAKÜLTELERİ HAK ETMEKTEDİR

Lüleburgaz için 'Soyadı Kültür Kenti' diyenler bilsinler ki, bu slogan yanlıştır. Geçmişi  bilmeden, düşünmeden birkaç tiyatro eseri ortaya koyan gençlerin heyecanla söyledikleri yerleşmiştir. Oysa Lüleburgaz’ın soyadı değil, sözü, özü, ile kendisi, adı  Kültür olan tarihi bir kenttir.

   Daha Trakya Üniversitesi yokken; Trakya’da “ Trakya Üniversitesi Kurma Yaşatma Derneği”ni açan kenttir. Baktılar Lüleburgaz işi koparmak üzere apar topar Edirne’de; “Trakya Üniversitesi”ni açtılar.  Ardından 81 il merkezine Üniversiteler  açılması ile Üniversite-Kültür kenti olunuyor mu? Bakın ilimiz Kırklareli'ye Üniversite, evlerini pansiyon yapanlara sağladığı maddi getiri dışında Kültürel ne gibi kazanımlar sağladı? Kırklareliler, Üniversite ile  Kentin  birbirinden kopuk olduğunu, şehrin  üniversite şehri olamadığını söylediler. Sebebi çok basit, Kırklareli  sahip olduğu her kazanımı kendisi istediği, cabaladığından  değil, il merkezi olmanın avantajıyla hep tepeden sahip olmasındandır. Tarihinde Lüleburgaz kadar Üniversite açılması için istekli Türkiye’de kaç kent vardır?

   Kırklareli istediğinden değil, İl merkezi olduğundan verildiği için Üniversiteye sahip olmuştur. Kırklareli Üniversitesi Rektörü ve Kurulu bilmelidir ki, bu Üniversitenin başta Eğitim Fakültesi olmak üzere, Lüleburgazlıların istediği fakültelerin hayat bulacağı kent Lüleburgaz’dır.

   Çünkü Lüleburgaz, Arcadius’un, Sokollu Mehmet Paşa’nın, Mimar Sinan’ın, Emrullah Efendi’nin tarihi ve kültür kentidir. İstediği Fakültelerin açılmasının bir nedeni, gerekçesi olup,  o nedenle fazlasıyla hak etmekte ve istemektedir. Bunu daha ne kadar zaman engelleyeceksiniz?

   Yeni bir yıla girdiğimiz şu günlerde Lüleburgaz’da başta Eğitim, Sanat Tarihi Fakülteleri olmak üzere Lüleburgazlıların hak ettiği, istediği Fakültelerin verilmesi dileğiyle mutlu ve umutlu yıllar dilerim...

 

Bu yazı 1525 defa okunmuştur.
YORUMLAR
DİĞER YAZILARI
» SOKOLLU MEHMET PAŞAZADE KASIM PAŞA’NIN BAŞI SOKOLLU MEHMET PAŞA TÜRBESİ’NDE NAAŞI LÜLEBURGAZ ZİNDAN BABA TÜRBESİ’NDE ÖYLE Mİ?
» SOKOLLU MEHMET PAŞA OĞLU KASIM PAŞA’NIN MEZARI NEREDE?
» ZİNDAN BABA
» EĞİTİMLE SİMGE OLMUŞ  ŞEHİR LÜLEBURGAZ !
» 30 AĞUSTOS 1922 SON TAARRUZ
» ‘DRUSİPARA’DAN BÜYÜKKARIŞTIRAN’A’ KİTABI ÜZERİNE
» TARİHİ MEKTEPLER
» ERTUĞRUL KÖYÜ TARİHİ İLKOKUL BİNASI 100 YIL SONRA KÖY MÜZESİ
» ERTUĞRUL KÖYÜ TARİHİ İLKOKUL BİNASI 100 YIL SONRA KÖY MÜZESİ
Yazarın tüm yazıları >>>
E-Gazete
Yazarlar
Anket
Hava Durumu
Facebook
Twitter