20 Temmuz 2019 Cumartesi
Bize Ulaşın
Künye
Lüleburgaz
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Spor
Güncel Gündem
Resmi İlanlar
YAZARLAR
» son dakika haberler
Lüleburgaz 0°C
YAZAR DETAYI
Fırat ÇALIŞKAN-Sosyal Güvenlik Uzmanı
Engellilerin Sosyal Güvenlik Hakları 
Yazı Tarihi: 15 Mayıs 2019 Çarşamba 07:35

e-mail : caliskanfirat@gmail.com

facebook : firatcaliskansgm

 

Engellilik doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yetilerini çeşitli derecelerde kaybetmiş, normal yaşamın gereklerine uyamama olarak tanımlanmaktadır. Birleşmiş Milletlere üye 156 devlet10-16 Mayıs’ta Engelliler Haftasını kutlamaktadır.

Anayasa’da her vatandaş sosyal güvenlik hakkında sahiptir ve engelliler sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler arasındadır. 

Anayasa’da geçen ifadelerle;  engellilerin Devlet tarafından korunmaları ve toplumsal hayata katılımlarında kendilerine yakışır bir şekilde yer almaları için gerekli önlemler alınır. 

Sosyal güvenlik, bireyleri; hastalık, işsizlik, analık, iş kazaları, meslek hastalığı, yoksulluk, malullük, ölüm gibi risklere karşı korumayı hedefler.  

Bu haftaki köşemde engellilere sağlanan sosyal güvenlik hakları konusuna değineceğim.

 

- Engelli Aylığı (2022 Aylığı)-

2022 maaşı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) tarafından en az %40 ve üzeri engel oranı bulunan, kanunla kurulmuş Sosyal Güvenlik Kurumlarından (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) hiçbirine tabi olmayan ve muhtaçlığı ilgili SYDV'ler tarafından belgelenen 18 yaşından büyük engellilere ya da 18 yaşından küçük engelli yakını bulunanlara verilen maddi bir haktır.

Bu koşulları taşıyanlar bulunduğu yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na başvuru yaparak 2022 sayılı yasa gereğince aylık bağlanmasını talep edebilirler. Başvuru sonrası gelir kriterleri değerlendirilir. Hanenin toplam gelirini(menkul-gayrimenkul), hanede ikamet eden kişi sayısına bölündüğünde net asgari ücretin üçte birini geçmemesine dikkat edilir. 2022 engelli maaşları aylık olarak verilmektedir. 2022 aylığında engelliler için engel oranına göre 2 kademe söz konusudur: %40 ila %69 arasında engel oranına sahip engelli maaşı ve %70 ve üzeri engel oranına sahip engelli maaşı. %70 ve üzeri engel oranına sahip engelliler %40 – %69 engel oranına sahip engellilere oranla daha yüksek aylık almaktadırlar.  
Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan bir gelir veya aylık hakkından faydalananlar, isteğe bağlı prim ödeyenler, tarım sigortalısı ile birlikte kuruma prim ödeyenler engelli aylığı alamamaktadır.   

 

- Muhtaç Aylığı-

27.09.2008 tarihli ve 27010 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “Vakıflar Yönetmeliği” hükümleri gereğince muhtaç aylığı bağlanabilmektedir. Muhtaçlık aylığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından annesi ya da babası olmayan 18 yaş altı muhtaç çocuklar ile %40 ve üzeri engelli olan muhtaçlara; 
1. Sosyal güvencesi olmaması, 
2. Herhangi bir gelir veya aylığı bulunmaması (Evde bakım ücreti veya 2022 sayılı kanundan aylık alanlar da başvuramazlar.) 
3. Mahkeme kararı veya kanunla bakım altına alınmamış olması,  
4. Gelir getirici taşınır ve taşınmaz malı mevcut olmaması veya olup da bunlardan elde edeceği aylık ortalama gelirinin bu yönetmelikle belirlenen muhtaç aylığı miktarını geçmemesi şartı ile bağlanabilir. 
  

- Evde Bakım Aylığı- 

Evde bakım aylığı Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı tarafından %50 ve üzerinde engel oranı olup engelli sağlık kurulu raporunda “Ağır Engelli” ibaresi bulunan ve başka bir birey olmadan kendi bakımını üstlenemeyecek engelliler için engellinin bakımını üstlenen kişilere nakit olarak verilen bir destektir. .  

Sosyal güvencesi olsun veya olmasın, her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamı esas alınmak suretiyle; kendilerine ait veya bakmakla yükümlü olduğu birey sayısına göre kendilerine düşen ortalama aylık gelir tutarı bir aylık net asgari ücret tutarının üçte ikisinden daha az olan bakıma muhtaç engellilere, resmi veya özel bakım merkezlerinde ya da ikametgâhlarında bakım hizmeti verilmesi devletçe sağlanmaktadır.  

 

Ölen Anne ve Babalarının SGK Güvencesinden Yararlananlar İçin; 

 Böyle bir durumda malullük oranı önemli olmaktadır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca;  

-  Anne veya babaları ölmüş, %60 ve üzeri oranında malul olduğu anlaşılan çocuklara, ölen anne veya babasının 5510 sayılı kanun uyarınca hesaplanan aylığının %25'i oranında aylık bağlanmaktadır. Bu madde kapsamında yer alan çocuklar bu aylıktan ömür boyu yararlanabilmektedir. Bu aylıktan yararlanmak isteyenlerin %60 oranının üzerinde malul olması, 2022 maaşı almıyor olması ve sigortalı olarak çalışmaması gerekmektedir. 

-  %60 oranının altında malul olan çocuklarda  bu durumda 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış erkek çocuklarına %25, yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının, her birine aylığın %25'i oranında aylık bağlanmaktadır.  

 

-Gelir Vergisinde Engelli İndirimi-

Engelli indirimi Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gelir vergisine tabi ücretli çalışan ya da serbest meslek kazancı elde eden engelliler ile ailesinde ücretli çalışan ya da serbest meslek kazancı elden eden bakmakla yükümlü olduğu engelli bulunan engelli yakınlarına ve ayrıca basit usulde vergilendirilen engellilere sağlanan, engellinin engel oranına göre aylık belli bir miktar paranın gelir vergisinin matrahından düşürülmesi şeklinde uygulanan dolaylı bir maddi kazançtır. Vergi indirimi ile engelliler ve engelli yakınları normal şartlarda ödemesi gerekenden daha az gelir vergisi öderler. Bu, ücretlilerde brüt maaştan daha az kesinti yapılarak net maaşın daha yüksek olmasını sağlarken serbest meslek kazancı elde edenlerde yıllık olarak verilen gelir vergisi miktarının daha düşük verilmesini sağlar. 

 

Bu yazı 1476 defa okunmuştur.
YORUMLAR
DİĞER YAZILARI
» YAŞLI VE ENGELLİ AYLIKLARI (2022 AYLIKLARI)
» SGK Tebligatlarını Alırken Dikkat
» Ölüm Aylıkları Hangi Durumlarda Kesili
» Yanlış meslek kodu bildirene ceza
» Yurtdışında yaşayan ev hanımlarının emekliliği
» TELAFİ ÇALIŞMASI NEDİR?
» Kadınlarda Staj Sigortası Emeklilik Yaşını Öne Çekebilir
» Raporlu işçi farklı bir işyerinde çalışabilir mi?
» Engellilerin Sosyal Güvenlik Hakları 
» Ramazan Ayında Sağlanan Yardımlardan Yapılacak Kesintiler
Yazarın tüm yazıları >>>
E-Gazete
Yazarlar
Anket
Hava Durumu
Facebook
Twitter