18 Ocak 2020 Cumartesi
Bize Ulaşın
Künye
Lüleburgaz
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Spor
Güncel Gündem
Resmi İlanlar
YAZARLAR
» son dakika haberler
Lüleburgaz 0°C
YAZAR DETAYI
Gizem COŞKUN SÜMER
Yeni Nesil Kimyasal Uyuşturucular: 'Metamfetamin'
Yazı Tarihi: 09 Ocak 2020 Perşembe 16:48

İdealist bir lise kimya öğretmeninin yoldan çıkıp metamfetamin üretmeye başlamasının ve azılı bir uyuşturucu baronu haline gelmesinin anlatıldığı Emmy Ödüllü o muhteşem diziyi çoğumuz izlemişizdir: Breaking Bad.

Peki bir çoğumuzun bu dizi ile öğrendiği, daha önce adını bile duymadığı bu kimyasal madde nedir? Ne zaman bu şekilde yaygınlaşmıştır ve neden bu kadar fazla bağımlısı vardır?

İzlediyseniz bilirsiniz, (izlemediyseniz de sizi yormayacak bir önbilgidir) Heisenberg, yani Mr. White, kendi lise laboratuvarından çaldığı birkaç erlen ve kaynatma balonu ile eczaneden aldığı ucuz ilaçları kullanarak bir çölde ve bir karavanda bu malzemeden üretmektedir. Hem de o kadar iyi üretmektedir ki, uyuşturucu kartelleri bile yaptığı bu malzemeye hayran kalmaktadır. Zekanın ne kadar tehlikeli olabileceğine bir örnek olsa gerek.

 

Metamfetamin (kristal meth); uyarıcı ve halüsinasyon özelliği olan sentetik bir maddedir. Birçok uyarıcı gibi, 6-24 saat süren güçlü bir öfori; dolayısıyla bağımlılık yapma yeteneğine sahiptir. Yapı olarak amfetamine yakın psikoaktif bir maddedir. Formül C10H15N, IUPAC numarası N-methyl-1-phenylpropan-2-amine, erime noktası 170°C’dir. 1887 yılında metamfetamin sentezlenmesinden kısa bir süre sonra, metamfetamin efedrin maddesinden ilk kez 1893’te kimyager Nagai Nagayoshi tarafından sentezlenmiştir: methyl alpha-methylphenethylamine. 1919 yılında, kristalize metamfetamin farmakolog Akira Ogata tarafından efedrinin redoks yöntemiyle kırmızı fosfor ve iyot kullanılarak sentezlenmiştir.

Peki üretilmesi ve ulaşılması bu kadar kolay bir uyuşturucu olan metamfetamin bizi nasıl etkiliyor?

İlk kez 19. yüzyılda Japonya’da sentezlenen metamfetamin, II. Dünya Savaşı sırasında, uzun süre uyanık kalmaları için metamfetamin veya amfetamin verilen askerler arasında popülarite kazandı. Savaş sonrası dönemde metamfetamin, narkolepsi, depresyon, obezite, alkol bağımlılığı ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi birçok hastalığın tedavisi amacıyla yaygın olarak erişilebilir hale gelmiştir. İştah azaltıcı etkisi olduğundan zayıflatma amacıyla kadınlara da pazarlanmıştır. Maddenin tedavi amaçlı kullanımı yayıldıkça, kötüye kullanımı da artmıştır. 1945-1955 arasında ilk metamfetamin epidemileri Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Japonya’da belgelenmiştir. Daha sonraki yıllarda bu ülkelerde, genel halk arasında metamfetaminin tıbbiolmayan kullanımının yaygınlaşması, büyük ölçüde savaştan kalan stoklanmış haplara bağlanmıştır

 

ABD’de 12 milyondan fazla kişi (toplam yanıt verenlerin %4,7’si) hayatlarında en az bir kez metamfetamin kullandığını; bir milyon 200 bin kişi (%0,4) son bir yıl içinde metamfetamin kullandığını bildirirken kullanıcı olarak belirlenenlerin yaklaşık 440000’i (%0,2) son bir ayda kullandığını bildirmiştir. Avrupa’da, sadece iki ülke problemli metamfetamin kullanıcılarının sayısı hakkında güncel tahminler bildirmiş, yetişkinler (15-64 yaş) için Çek Cumhuriyeti yaklaşık %0.42 ve Slovakya yaklaşık %0.21 olduğu kestirimlerinde bulunmuştur. Türkiye’de, genel bir metamfetamin kullanıcı düzeyi tahmini bilinmemektedir, ancak bölgesel bir çalışma, yasadışı uyuşturucular için laboratuvar tarama sonuçlarına göre, amfetamin/ metamfetamin grubunun son iki yılda en sık kullanılan madde grubu olduğunu ortaya koymuştur. Klinik ortamlarda metamfetamin kullanan hastaların sayısında da artış gözlemlenmiştir.Daha önemlisi, metamfetamin piyasası, üretim ve ticaret yollarının yanı sıra talep açısından da genişliyor gibi görünmektedir. EMCDDA’ya göre, 2006 ve 2011 yılları arasında, metamfetamin yakalama olaylarının sayısı neredeyse üç katına çıkarken, ele geçirilen metamfetamin miktarları altı kat artmıştır. En büyük miktarda metamfetamin Türkiye’de ele geçirilmiş, bunu Norveç, Litvanya, İsveç ve Letonya takip etmiştir. Türkiye, İran’ın bir üretici olarak ortaya çıkması ve uyuşturucu maddenin Asya-Pasifik bölgesine ihraç edilmesi için Türkiye’nin transit bir ülke olarak kullanılmaya başlamasının ardından ilk kez 2009 yılında metamfetamin yakaladığını bildirmiştir. Avrupa’da ilk kez, Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs’ta kristal metamfetaminin sigara olarak içilmesinin, savunmasız gruplar arasında yaygınlaşma olasılığıyla yeni bir tehdit olarak belirdiğine ilişkin endişe verici işaretler bulunmaktadır. Son yıllarda, Çek Cumhuriyeti ve Almanya’da da metamfetamin ele geçirme olayları artmıştır.

 

Emniyet verilerine göre 2015’te Türkiye’de 1915 metamfetamin olayı gerçekleşti. Bu olaylarda 2977 şüpheli yakalanırken, 260 kilo metamfetamin ele geçirildi. Yakalanan şüpheli sayısında da bir önceki yıla göre dört kat artış gerçekleşirken, metamfetamin yakalama miktarları ise bir önceki yıla göre yüzde 103 oranında artış gösterdi.

Metamfetamin kan-beyin bariyerini kolayca geçer ve beyine hızla nüfuz edebilir (22). MSS’de sentezlenen katekolaminlerin geri alımını kısmen bloke eder ve salınımlarını uyarır. Kimyasal yapısı monoaminlere benzediğinden, dopamin taşıyıcı (DAT), noradrenalin taşıyıcı (NET), serotonin taşıyıcı (SERT) ve veziküler monoamin taşıyıcı-2 (VMAT-2) için bir substrat olarak kabul edilmektedir, bunların endojen fonksiyonlarını tersine çevirir, böylece monoaminlerin depoveziküllerden sitoplazmaya yeniden dağılmasını sağlar. Monoamin oksidazı inhibe ederek monoaminlerin metabolizmasını zayıflatır.

Metamfetaminin net sonucu, santral ve periferik sinir sistemindeki monoaminerjik yolakların aşırı uyarılmasıdır,bu da striatum, prefrontal korteks ve hipokampus dahil olmak üzere birçok beyin bölgesinde ciddi disfonksiyona ve hatta nöronal dejenerasyona yol açabilir.

Basit bir anlatımla ise, bu uyuşturucuyu kullanıldıktan sonra uyuma isteğiniz, yemek yeme, su içme isteğiniz yok olmaktadır. Yeni nesilin tabiri ile; androide dönmektesiniz bir nevi. Aşırı enerjik ve mutlu olmanızı sağlamasının yanı sıra zaman algınızda da değişimler belirir. Vücudun seratonin ve dopamin salgılarına etki eden ve bu yüzden sizi enerjik ve mutlu eden bu madde çok tehlikelidir. Bağımlılık yapma oranı çok yüksektir. İnsan hayatının en büyük problemlerinden biri haline gelen ‘keyif verici maddeler’ ve bunların artık herkese bu kadar yakınlaşmış olması hepimizi tedirgin etmeye yetmektedir.

Son yüzyılda, uyuşturucu ve intihar oranlarındaki artışın bir de psikolojik açıklaması var uzmanlarca. Artık en yaşlısından en gencine elimizden düşürmediğimiz telefonlarımız, hayatımızın ön izlemesi niteliğindeki sosyal medya hesaplarımızla mutluluk bizden biraz daha uzaklaşıyor, tatmin duygumuz azalıyor. Uzmanlara göre sosyal medya çoğu insanın hayatını olumsuz etkilemekte. %10 insan sosyal medya yüzünden kendisini ‘yetkin olmadığı’ şeklinde hissederken, %5 bir kısım başkalarının hayatlarına bu kadar aşina olmaktan rahatsız. Hal böyle olunca da ‘tatmin olma’ duygularında değişkenlikler söz konusu. Bu da duygusal olarak çöküntüde olan insanları bu kolay ulaşılabilen keyif verici maddelere çok fazla yakınlaştırmakta. Üretimi ve satışı bu kadar kolay olan bir uyuşturucunun bu denli yaygın olması da insanın kafasında soru işaretleri bırakmaktadır.

Sonuçlarının çok korkunç olacağı bildirilen ve sadece duygusal değil, fiziksel olarak da büyük çöküntülere ve deformasyona neden olan bu maddenin bir an önce kullanımının dahası üretiminin engellenmesi gerektiği yadsınamaz bir gerçek. Uzmanların bu konuda çalışmaları sürmekle beraber, hükümetin yaptırımlarının da çok fazla olması beklenmektedir.

 

 

Bu yazı 443 defa okunmuştur.
YORUMLAR
DİĞER YAZILARI
» Nazar: Şurada bir nazar boncuğu olduğunu varsayalım…
» Aşkın Kimyası: Zehir mi İlaç mı?
» Yeni Nesil Kimyasal Uyuşturucular: 'Metamfetamin'
Yazarın tüm yazıları >>>
E-Gazete
Yazarlar
Anket
Hava Durumu
Facebook
Twitter