20 Şubat 2020 Perşembe
Bize Ulaşın
Künye
Lüleburgaz
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Spor
Güncel Gündem
Resmi İlanlar
YAZARLAR
» son dakika haberler
Lüleburgaz 0°C
YAZAR DETAYI
Gizem COŞKUN SÜMER
BPA (Bisfenol A):Zararsız mı? Yararsız mı?
Yazı Tarihi: 03 Şubat 2020 Pazartesi 05:19

BPA, genellikle sıvı ürünlerin konulacağı kaplarda kullanılan bir kimyasal bileşiktir. Ancak son senelerde artık bu tarz plastik ambalajların üzerinde ‘BPA free’ veya ‘BPA içermez’ ibareleri görmeye başladık. Peki nedir BPA? Neden kullanılıyordu ve son zamanlarda neden kullanımı yasaklanacak kadar bir yaptırıma gidildi?

BPA içerebilen yaygın ürünler arasında şunlar bulunur:

  • Plastik kutularla paketlenmiş ürünler
  • Konserveler
  • Banyo malzemeleri
  • Diş hijyen ürünleri
  • Termal yazıcı makbuzları
  • CD’ler ve DVD’ler
  • Ev elektroniği
  • Gözlük camları
  • Spor ekipmanları
  • Diş dolgu macunları

 

Bisfenol A veya BPA, (CH3)2C(C6H4OH)2formülüne sahip sentetik organik bir bileşiktir. İki hidroksifenil grubu barındırır, difenilmetanlar ve bisfenoller altında incelenir. Renksiz katı halde bulunan BPA, organik çözücülerle çözünse de suda çok az çözünür.

1957 yılından beri ticari anlamda üretimi devam eden BPA bazı plastiklerin ve epoksi reçinelerinin yapımında kullanılır. BPA-bazlı plastik daha berrak ve serttir. Bu nedenle su şişeleri, spor ekipmanları, CD'ler ve DVD'lerde yoğun olarak kullanılır. BPA içeren epoksi reçineleri ise su borularını astarlamak için kullanılır. Bunun yanında birçok endüstriyel yiyecek-içecek kaplarının iç yüzeyini kaplamakta ve satış fişlerinde kullanılan termal kâğıtların yapımında kullanılır. 2015 yılında tahmini olarak 4 milyon ton üretilen BPA, dünya çapında en çok üretilen kimyasal maddelerden biridir.

Hidroklorik asit başta olmak üzere, asit sınıfındaki maddeler aracılığıyla işlenmeye müsait olan madde, aşağıdaki gibi elde edilebilmektedir:

(CH3)2CO + 2 C6H5OH → (CH3)2C(C6H4OH)2 + H2O

 

 

BPA molekülü, hormon-benzeri bir östrojen taklit etme özelliği gösterir. Bu nedenden ötürü son yıllarda yiyecek kaplarında kullanımı tartışmalıdır. 2008 yılından beri bazı hükümetler maddenin güvenliğini araştırdılar ve bazı satıcıları polikarbonat ürünler satmaktan vazgeçmek zorunda bıraktılar. FDA (U.S. Food and Drug Administration), bebek biberonlarında ve bebek maması kaplarındaki BPA ruhsatını kaldırdıysa da bunun sebebi güvenlikten ziyade marketteki BPA talebinin bitmesiydi. Avrupa Birliği ve Kanada BPA'nın biberonlarda kullanılmasını tamamen yasakladı.

 

FDA, 2014 başında yayınladığı araştırmalardan "BPA günümüz gıda standartlarında güvenilirdir" sonucunu çıkardı. EFSA (European Food Safety Authority) ise düzenli aralıklarla yaptığı çalışmalarda BPA'nın güvenilir olduğunu çürütecek bir sonuca varamadıysa da var olan bazı anlaşılmazlıkların araştırılmaya devam edeceğini belirtti.

 

Dünya Sağlık Örgütü'nden INFOSAN'ın yaptığı araştırmalar bisfenol A'nın farelerde lösemi ve testis interstisyel kanseri oranını arttırdığı sonucuna vardı. Ancak araştırmada eklenen nota göre "bu çalışmalar istatistiki değerlerdeki cüzzi farklılıklardan ötürü yeterli ikna ediciliği taşımamaktadır." 2010 yılında yapılan incelemede bisfenol A'nın kanser riskini arttırdığı sonucuna varıldı. En az bir çalışma da maddenin epigenetik değişikliklere yol açan DNA metilasyonunu baskıladığı sonucuna vardı.

 

BPA tüm dünyada özellikle gıda ile temas eden ambalajlarda yasaklanmaya başlamasıyla paralel olarak 2011 yılında Türkiye’de Tarım ve Köy işleri Bakanlığı tarafından BPA’in bebek beslenme gereçlerinde kullanımı yasaklandı. Bunun üzerine, içeriğinde BPA bulunan plastik biberonlar piyasadan toplatıldı. Birçok marka ambalajlarında BPA içermediğini belirtti.

Sonuç olarak araştırmalar BPA’nın zararlarını net olarak sıralayamasa ve öncü araştırma kurumları kimyasal sektörüne darbe vurmamak için elinden geleni yapıyor gibi gözükse de, aslında insan hayatını kati suretle etkileyebilecek ve insanlarla direk teması olmaması gereken bir madde bisfenol-a.

Östrojen benzeri şekli nedeniyle BPA, östrojen reseptörlerine bağlanabilir ve büyüme, hücre onarımı, fetal gelişim, enerji seviyeleri ve çoğalma gibi bedensel işlemleri etkileyebilir.Buna ek olarak, BPA da tiroit hormonu reseptörleri gibi diğer hormon reseptörleri ile etkileşime girme yeteneğine sahip olabilir, böylece işlevlerini değiştirir.Vücudunuz hormon düzeylerindeki değişikliklere duyarlıdır, bu yüzden BPA’nın östrojeni taklit etme kabiliyetinin sağlığınızı etkilediğine inanılıyor.

Birçok çalışmadaki olumsuz etkileri göz önüne aldığınızda, BPA’yı önlemek ve alımını en aza indirgemek isteyebilirsiniz. Her şeyden kaçınılması imkânsız olabilir ancak çoğundan kurtulmanın bazı yolları var gibi gözüküyor.BPA’ya maruz kalmanızı en aza indirmenin birkaç etkili yolu şunlardır:

Paketlenmiş gıdalardan kaçının: Çoğunlukla taze, doğal gıdaları tüketin. Geri dönüşüm numarası 3, 7 veya “PC” harfleriyle etiketlenmiş plastik kutularda paketlenmiş konserve gıdalardan veya normal gıdalardan uzak durun.

Cam şişelerden içme: Plastik şişeler veya teneke kutular yerine cam şişelerde bulunan sıvıları alınız ve plastik şişeler yerine cam şişeleri kullanınız.

BPA ürünlerinden uzak durun: Mümkün olduğunca, temasınızı sınırlayın.

Oyuncaklarda seçici olun: Çocuğunuz için satın aldığınız plastik oyuncakların özellikle küçük parçaların çiğnemek veya emmek üzere olan oyuncaklar için BPA içermeyen bir malzemeden yapılmış olduğundan emin olun.

Mikrodalgada plastik kullanmayın: Mikrodalga fırın ve yiyecekleri plastik yerine camla saklamaya özen gösterin.

Ne yararı ne de zararı olmayan bu madde için önlem almak bence en sağlıklısı. Her zaman, her malzeme için doğal ürün tercih etmek, doğaya geri dönebilen malzemeler kullanmak da en güzeli. Dahası BPA içeren ürünlerin çoğu plastik bazlı malzemeler olduğu için plastiğin kullanımı da böylece azalmış olacaktır. 

Kaynaklar:

https://tr.wikipedia.org/wiki/Bisfenol_A

http://www.lansinoh.com.tr/onerilerimiz/bpa-ve-bps-nedir

https://www.diyetz.com/bpa-nedir/

Bu yazı 631 defa okunmuştur.
YORUMLAR
DİĞER YAZILARI
» Organik olmak ya da olmamak. İşte bütün mesele bu!
» Toprağın sesini duyan var mı?
» Aynısının laciverti!
» OUROBOS: Bütünlük mü hezeyan mı?
» Kavanoz Mamalar: Ne kadar kullanışlı Ne kadar sağlıklı?
» Yeni dünyanın yaşam sıvısı: Kahve
» BPA (Bisfenol A):Zararsız mı? Yararsız mı?
» Geri Dönüşüm: Azalt, Yeniden Kullan ve Geri Dönüştür
» Dünyanın sesini duyan var mı?
» Kadınlık Bizde Kalsın
Yazarın tüm yazıları >>>
E-Gazete
Yazarlar
Anket
Hava Durumu
Facebook
Twitter